ทำไมแกสบี้ต้องได้วิตามินซีทุกวัน

หนูตะเภาหรือแกสบี้ต่างจากสัตว์ฟันแทะชนิดอื่นตรงที่สร้างวิตามินซีเองไม่ได้ เหมือนกับคนและลิง เพราะขาดเอนไซม์ตัวหนึ่งในกระบวนการสร้าง แปลว่าทุกหน่วยของวิตามินซีที่ร่างกายใช้ ต้องมาจากอาหารที่กินเข้าไปเท่านั้น ขาดเมื่อไหร่ก็ป่วยเมื่อนั้น

ขาดแล้วเป็นอะไร

ภาวะขาดวิตามินซีในแกสบี้คือโรคลักปิดลักเปิด (scurvy) แบบเดียวกับที่เกิดในคน วิตามินซีจำเป็นต่อการสร้างคอลลาเจน ซึ่งเป็นโครงสร้างของข้อต่อ เหงือก ผนังหลอดเลือด และผิวหนัง เมื่อขาดจึงกระทบหลายระบบพร้อมกัน

• ไม่ยอมเดิน เดินขาแข็ง หรือเดินกะเผลก — มักถูกเข้าใจผิดว่าขาหัก แต่จริง ๆ คือเจ็บข้อทั้งตัว
• ร้องเวลาถูกอุ้มหรือถูกจับ เพราะเจ็บ
• ขนหยาบ ไม่เงา ขนร่วงเป็นหย่อม
• เหงือกบวมแดง มีเลือดออกง่าย กินอาหารลำบาก
• แผลหายช้าผิดปกติ
• ซึม เบื่ออาหาร น้ำหนักลด
• ติดเชื้อง่ายกว่าปกติ เพราะภูมิคุ้มกันแย่ลง

อาการเหล่านี้ค่อย ๆ เกิดขึ้นในช่วงหลายสัปดาห์ เจ้าของจึงมักคิดว่า "แก่แล้ว" หรือ "ขี้เกียจ" ทั้งที่เป็นภาวะที่แก้ไขได้

ต้องได้เท่าไหร่ต่อวัน

• แกสบี้ทั่วไป — ประมาณ 10 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ต่อวัน
• ตัวที่กำลังโต ตั้งท้อง ให้นม หรือกำลังป่วย — ต้องการมากขึ้น อาจถึงราว 3 เท่าของปริมาณปกติ

ปริมาณที่เหมาะกับแต่ละตัวขึ้นกับน้ำหนักและสุขภาพ ถ้ามีอาการอยู่แล้วควรให้สัตวแพทย์ประเมินก่อน เพราะการเสริมวิตามินซีอย่างเดียวอาจไม่พอถ้ามีปัญหาอื่นร่วมด้วย

เสริมวิตามินซีได้กี่วิธี

1. ผักสดทุกวัน
พริกหวานโดยเฉพาะสีแดงและเหลือง เป็นแหล่งวิตามินซีที่สูงมากและแกสบี้ส่วนใหญ่ชอบกิน ผักใบเขียวอย่างผักคะน้าและผักชีฝรั่งก็ช่วยได้ วิธีนี้เป็นธรรมชาติที่สุดและได้ใยอาหารกับความชุ่มชื้นไปด้วย

2. เม็ดอาหารสูตรแกสบี้โดยเฉพาะ
ต้องเป็นสูตรสำหรับหนูตะเภาที่เสริมวิตามินซีมาแล้ว ไม่ใช่อาหารกระต่ายหรืออาหารหนูทั่วไป ข้อควรระวัง — วิตามินซีในเม็ดอาหารเสื่อมสภาพเมื่อเก็บไว้นาน โดนแสง ความร้อน หรือความชื้น จึงไม่ควรพึ่งเม็ดอาหารเป็นแหล่งเดียว

3. วิตามินซีชนิดน้ำ หยดผสมน้ำดื่ม
สะดวกสำหรับตัวที่กินผักน้อย ข้อควรระวัง — วิตามินซีสลายตัวเร็วเมื่อสัมผัสอากาศและแสง ต้องเปลี่ยนน้ำใหม่ทุกวัน และควรสังเกตว่าน้องยังดื่มน้ำในปริมาณเท่าเดิมหรือไม่ ถ้าดื่มน้อยลงอย่างเห็นได้ชัดให้เปลี่ยนไปใช้วิธีอื่นแทน เพราะแกสบี้ที่ได้น้ำไม่พอเสี่ยงต่อนิ่วในทางเดินปัสสาวะ

4. ชนิดเม็ดหรือผงละลายน้ำ ป้อนตรง
เป็นวิธีที่ควบคุมปริมาณได้แม่นยำที่สุด เพราะรู้แน่ว่าน้องได้รับเข้าไปเท่าไหร่จริง ๆ เหมาะกับตัวที่มีอาการแล้วหรืออยู่ในช่วงพักฟื้น บดผสมกับอาหารหรือละลายน้ำแล้วป้อนด้วยไซริงค์ ข้อควรระวัง — ถ้าใช้วิตามินซีของคน ต้องเป็นชนิดไม่มีน้ำตาล ไม่แต่งรส และไม่ผสมตัวยาอื่น และควรให้สัตวแพทย์คำนวณขนาดตามน้ำหนักตัวก่อนใช้

เรื่องอื่นที่มักมาพร้อมกัน

แกสบี้ที่มาด้วยอาการไม่ยอมเดิน มักไม่ได้มีแค่เรื่องวิตามินซีอย่างเดียว สิ่งที่ควรตรวจร่วมด้วย

• ฟันกรามยาวเกิน — แกสบี้มีฟันที่งอกตลอดชีวิตเหมือนกระต่าย ฟันกรามที่คมบาดกระพุ้งแก้มทำให้ไม่ยอมกิน แล้วยิ่งขาดสารอาหารซ้ำ
• นิ่วในทางเดินปัสสาวะ — พบบ่อยในแกสบี้ ทำให้เจ็บและเดินลำบากเช่นกัน
• ฝ่าเท้าอักเสบ — จากพื้นกรงที่แข็งหรือเป็นตะแกรง
• โรคอ้วน — ทำให้ข้อรับน้ำหนักมากขึ้นและเคลื่อนไหวน้อยลง

ทั้งหมดนี้แยกกันไม่ออกจากการดูอาการภายนอกอย่างเดียว ต้องตรวจร่างกาย ตรวจช่องปาก และบางเคสต้องเอกซเรย์